Wróć

Poszukiwanie uniwersalnego odczynnika do ekstrakcji materiałów kryjących z papieru pod kątem kryminalistycznych badań dokumentów

Joanna Bis, Joanna Mania, Paweł Kościelniak

Abstract

W kryminalistycznych badaniach dokumentów często istnieje potrzeba zastosowania chemicznych metod analizy materiałów kryjących: atramentów, past długopisowych lub tuszów. Zdarza się, że nieniszczące techniki badań makro i mikroskopowych nie potrafią dostarczyć wystarczającej informacji, by móc ponad wszelką wątpliwość rozróżnić lub zidentyfikować materiał kryjący użyty do sporządzenia podejrzanego dokumentu. Wtedy na scenę laboratorium kryminalistycznego musza wkroczyć destrukcyjne metody analizy chemicznej.

Chemiczna analiza materiałów kryjących opiera się głównie na metodach spektrofotometrycznych i chromatograficznych. Szczególnie szeroko stosowane są metody chromatografii cienkowarstwowej i wysokosprawnej chromatografii cieczowej, a ostatnio także stosuje się w tych celach metodę elektroforezy kapilarnej. Techniki te wymagają wstępnego przygotowania badanej próbki, tj. najczęściej ekstrakcji badanego materiału kryjącego z podłoża (papieru). W literaturze można spotkać wiele doniesień na temat stosowania najróżniejszych rozpuszczalników oraz ich mieszanin w celu izolacji próbki różnych typów materiałów kryjących z papieru, ale żaden z nich nie jest idealny (uniwersalny).

Celem prezentowanej pracy było znalezienie uniwersalnego rozpuszczalnika, który mógłby być stosowany do ekstrakcji różnych typów materiałów kryjących z papieru. Badania te stanowiły ważny element zakrojonych na szeroka skalę prac nad opracowaniem procedur, mających służyć w rutynowych analizach kryminalistycznych materiałów kryjących prowadzonych metodą elektroforezy kapilarnej.

W oparciu o przeprowadzone szczegółowe badania literaturowe wybrano następujące rozpuszczalniki i ich mieszaniny: pirydyna, pirydyna : woda (1:1), metanol, metoksyetoksyetanol, acetonitryl i dimetyloformamid. Ekstrakcjom poddano 41 próbek atramentów, past długopisowych i żeli, pochodzących od różnych producentów. Aby poprawić wydajność ekstrakcji stosowano ultrasonifokację próbek przez czas 5 i 10 minut. Najtrudniej ekstrakcji ulegały żele, jedynie w przypadku czerwonych żelopisów udało się je wydzielić z papieru za pomocą dimetyloformamidu oraz pirydyny. Mieszanina pirydyny z wodą dobrze ekstrahowała większość atramentów i past długopisowych. Najmniej skutecznym spośród testowanych rozpuszczalników okazał się acetonitryl. Niestety przeprowadzone eksperymenty dowiodły, że różnorodność składu materiałów kryjących spotykanych na naszym rynku uniemożliwia stosowanie wyłącznie jednego rodzaju ekstrahenta. Ponieważ większość materiału badawczego spotykanego w polskich laboratoriach kryminalistycznych to jednak pasty długopisowe i atramenty, do dalszych badań postanowiono stosować mieszaninę pirydyny z wodą.


Poster w pdf